Polski system prawa rodzinnego przewiduje trzy podstawowe rodzaje ustroj\u00f3w maj\u0105tkowych, jakie mog\u0105 powsta\u0107 mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami. Pierwszym z nich jest tzw. wsp\u00f3lno\u015b\u0107 ustawowa regulowana w przepisach art. 31-46 Kodeksu rodzinnego i opieku\u0144czego (Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opieku\u0144czy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359)., w kt\u00f3rej to sk\u0142adniki maj\u0105tku znajduj\u0105cego si\u0119 we w\u0142asno\u015bci ma\u0142\u017conk\u00f3w podlegaj\u0105 stosownej klasyfikacji do jednej z trzech kategorii takich jak: maj\u0105tek wsp\u00f3lny, maj\u0105tek osobisty m\u0119\u017ca oraz maj\u0105tek osobisty \u017cony. Drugim rozwi\u0105zaniem, jakie przewidzia\u0142 ustawodawca, jest tzw. umowny ustr\u00f3j maj\u0105tkowy (art. 47-50(1) k.r. i o.). W tym przypadku ma\u0142\u017conkowie na mocy zawartej umowy dokonuj\u0105 rozszerzenia b\u0105d\u017a ograniczenia zasad wsp\u00f3lno\u015bci ustawowej (w granicach, na jakie przyzwala ustawa) lub te\u017c podejmuj\u0105 decyzj\u0119 o przeprowadzeniu rozdzielno\u015bci maj\u0105tkowej (w tym w wariancie rozdzielno\u015bci maj\u0105tkowej z wyr\u00f3wnaniem dorobk\u00f3w). Trzeci\u0105 z opcji nadania kszta\u0142tu maj\u0105tkowej relacji ma\u0142\u017conk\u00f3w jest ju\u017c sama rozdzielno\u015b\u0107 maj\u0105tkowa dokonywana w ramach tzw. przymusowego ustroju maj\u0105tkowego (art. 52-54 k.r. i o.). Do takiej sytuacji dochodzi jedynie w konsekwencji wydania przez s\u0105d orzeczenia wskutek \u017c\u0105dania wysuni\u0119tego przez jednego z ma\u0142\u017conk\u00f3w, alternatywnie tak\u017ce w rezultacie og\u0142oszenia upad\u0142o\u015bci jednego z ma\u0142\u017conk\u00f3w lub ubezw\u0142asnowolnienia go, a dodatkowo r\u00f3wnie\u017c w momencie og\u0142oszenia separacji lub separacji.<\/p>\n\n\n\n
Po powstaniu rozdzielno\u015bci maj\u0105tkowej mo\u017ce powsta\u0107 potrzeba dokonania podzia\u0142u powsta\u0142ego wcze\u015bniej maj\u0105tku wsp\u00f3lnego ma\u0142\u017conk\u00f3w. Zgodnie z regulacj\u0105 prawa cywilnego do post\u0119powanie takiego stosuje si\u0119 odpowiednio przepisy o dziale spadku (art. 567 \u00a7 3 i oraz art. 688 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post\u0119powania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 z p\u00f3\u017an. zm.)), kt\u00f3re to z kolei nakierowuj\u0105 organ stosuj\u0105cy prawo do odpowiedniego stosowania w kwestiach przeze\u0144 nieuregulowanych przepis\u00f3w o procedurze przeprowadzanej w ramach zniesienia wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci. W efekcie s\u0105d dokonuj\u0105cy podzia\u0142u maj\u0105tku wsp\u00f3lnego rozstrzyga o wzajemnych roszczeniach ma\u0142\u017conk\u00f3w z tytu\u0142u posiadania i u\u017cywania sk\u0142adnik\u00f3w maj\u0105tku wsp\u00f3lnego, pobranych po\u017cytk\u00f3w i przychod\u00f3w, poczynionych nak\u0142ad\u00f3w i sp\u0142aconych d\u0142ug\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ciekawym zagadnieniem zwi\u0105zanym z zarysowan\u0105 wy\u017cej sytuacj\u0105 jest bez w\u0105tpienia przypadek, w kt\u00f3rym to jeden z ma\u0142\u017conk\u00f3w po orzeczeniu rozwodu przez w\u0142a\u015bciwy s\u0105d okr\u0119gowy, a jeszcze przed dokonaniem podzia\u0142u maj\u0105tku wsp\u00f3lnego przez w\u0142a\u015bciwy s\u0105d rejonowy, dokona zbycia rzeczy z maj\u0105tku wsp\u00f3lnego. Orzecznictwo, jakie wykszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w kontek\u015bcie niniejszego problemu, przewiduje zasad\u0119, i\u017c po ustaniu wsp\u00f3lno\u015bci ustawowej rozporz\u0105dzenie przez jednego z ma\u0142\u017conk\u00f3w (by\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w) udzia\u0142em w przedmiocie nale\u017c\u0105cym do maj\u0105tku wsp\u00f3lnego wymaga zgody by\u0142ego wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka. Przyjmuje si\u0119 jednocze\u015bnie, \u017ce przy jej braku rozporz\u0105dzenie jest bezskuteczne wobec ma\u0142\u017conka, kt\u00f3ry zgody nie wyrazi\u0142. Faktycznie sytuacja taka rodzi problem tej natury, i\u017c s\u0105d przy uznaniu rozporz\u0105dzenia za bezskuteczne w stosunku do drugiego by\u0142ego ma\u0142\u017conka, winien jest dokona\u0107 podzia\u0142u maj\u0105tku wsp\u00f3lnego tak, jakby rozporz\u0105dzenia tego nie by\u0142o. Organ zobligowany jest wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 stan tego przedmiotu z chwili ustania wsp\u00f3lno\u015bci ustawowej, okre\u015bli\u0107 jego warto\u015b\u0107 wed\u0142ug jego warto\u015bci rynkowej z chwili orzekania i dokona\u0107 stosownych rozlicze\u0144 mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami. Wysnute powy\u017cej wnioski s\u0105 g\u0142\u00f3wnie przedmiotem rozwa\u017ca\u0144 judykatury, a jednym ze stosunkowo nowszych orzecze\u0144 zwi\u0105zanych z poruszan\u0105 tematyk\u0105 jest postanowienie SN z 16.04.2014 r., V CSK 315\/13. Niezaprzeczalnie uwag\u0119 zwraca fakt, i\u017c bezprawne rozporz\u0105dzenie sk\u0142adnikiem maj\u0105tku wsp\u00f3lnego rozwiedzionego ma\u0142\u017conka dokonane przed podzia\u0142em maj\u0105tku wsp\u00f3lnego skutkuje nie tyle niewa\u017cno\u015bci\u0105 dokonanej czynno\u015bci prawnej, ile inn\u0105 sankcj\u0105 w postaci bezskuteczno\u015bci wzgl\u0119dem drugiego z rozwiedzionych ma\u0142\u017conk\u00f3w. Ma to na celu ochron\u0119 interesu maj\u0105tkowego takiego ma\u0142\u017conka oczekuj\u0105cego na sprawiedliwy podzia\u0142 dotychczasowego maj\u0105tku wsp\u00f3lnego. Realizuje to niew\u0105tpliwie znan\u0105 prawu cywilnemu dyrektyw\u0119 przestrzegania zasad wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego. Mo\u017cna jednak zastanawia\u0107 si\u0119 nad tym, czy wprowadzenie sankcji niewa\u017cno\u015bci dokonanej czynno\u015bci prawnej nie by\u0142oby bardziej przejrzyste dla adresat\u00f3w prawa i nie u\u0142atwi\u0142oby samej procedury podzia\u0142u maj\u0105tku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Polski system prawa rodzinnego przewiduje trzy podstawowe rodzaje ustroj\u00f3w maj\u0105tkowych, jakie mog\u0105 powsta\u0107 mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami. Pierwszym z nich jest tzw. wsp\u00f3lno\u015b\u0107 ustawowa regulowana w przepisach art. 31-46 Kodeksu rodzinnego i opieku\u0144czego (Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opieku\u0144czy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359)., w kt\u00f3rej to sk\u0142adniki maj\u0105tku […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[64,38,51,28,15,63],"class_list":["post-396","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-pl","tag-kodeks-rodzinny","tag-majatek-wspolny","tag-orzeczenie","tag-podzial-majatku","tag-roszczenia","tag-zbycie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/podzial.rodzinne.com.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/podzial.rodzinne.com.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/podzial.rodzinne.com.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podzial.rodzinne.com.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podzial.rodzinne.com.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=396"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/podzial.rodzinne.com.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/396\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":474,"href":"https:\/\/podzial.rodzinne.com.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/396\/revisions\/474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/podzial.rodzinne.com.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/podzial.rodzinne.com.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/podzial.rodzinne.com.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}